HART voor de GGZ blog

3a265805-c852-4a2e-8a05-a14c448acd18.jpg

Mijn Eureka!-moment

‘Wanneer is bij jou die omslag gekomen?’ wil Toon weten.

Ik ben op bezoek bij Toon Walravens, ervaringsdeskundige en sinds enkele maanden hoofdopleider SRH aan de RINO Groep. Toon doelt op het moment waarop ik als psychiater minder medisch, en meer herstelondersteunend ging werken. De ‘omslag’ van dokter naar ggz-zorgverlener, en vervolgens naar medemens.

Een aaneenschakeling van Eureka-momentjes

Ik denk er al de hele week over na. Een omslag. Jee zeg. Alsof er een afgebakend moment is, de appel die Newton op zijn hoofd kreeg, of het bad dat Archimedes liet overstromen: Eureka! Maar nee, het was meer een geleidelijk proces, een aaneenschakeling van Eureka-momentjes.

Het begon ermee dat ik in de chronische zorg ging werken, met mensen met ernstige psychiatrische stoornissen. En dat er dan in het dossier stond: ‘Cliënt is bekend met schizofrenie.’ Maar wat bleek? Ze hadden allemaal een ander verhaal.

De een was als kind mishandeld, de ander geadopteerd, sommigen waren aan de drugs, anderen hadden al twintig jaar geen psychose meer gehad. Maar nog wel elke dag die zware medicatie, met zware bijwerkingen: ‘Cliënt is stabiel op antipsychotica’. En niemand die verder vroeg.

‘Cliënt is bekend met schizofrenie’, alsof dat ook maar iets verklaard.

Het ging wringen

Ik kreeg steeds vaker ruzie – oh nee, ik moet zeggen ‘een verschil in visie’ – met mijn leidinggevende. Want cliënten met een dubbele, en zelfs driedubbele diagnose bleken in geen enkel zorgprogramma te passen. Dus als je psychotisch bent, en verslaafd, en misschien ook nog wel zwakbegaafd, ja, dan kun je het wel schudden in de specialistische ggz (die juist bedoeld is voor de zwaardere gevallen). ‘Sorry, eerst afkicken!’ ‘Ja, jammer. We doen niet aan verstandelijke beperkingen.’

Het bekende verhaal van het kastje en de muur die ggz heet. Het komt er op neer dat er geen passende zorg is voor onze meest ernstig zieke mensen. Daar moet je in het algemeen ziekenhuis eens mee aankomen, zeg!

Als je het eenmaal ziet, kun je het nooit meer ont-zien

Op een dag maakte ik kennis met Wilma Boevink, ervaringsdeskundige van het eerste uur. Die ook zogenaamd schizofrenie had, of was het borderline, of welke andere knellende DSM-classificatie ook. ‘Dat is niet mijn verhaal,’ zegt Wilma. Hoe haar verhaal wél luidt, lees je hier. Wilma heeft me de ogen geopend.

En als je het eenmaal ziet, ja, dan kun je nooit meer wegkijken. Misschien was dat wel mijn Eureka!-moment. Een mens is niet zijn stoornis, laat staan zijn DSM-classificatie. We moeten daar van af. Op naar persoonlijke psychiatrie en zorg-op-maat.

Maar een ‘omslag’ impliceert ook dat je als dokter, als psychiater, niet herstelondersteunend zou kunnen werken. Dat je moet kiezen: ‘of of’. En dat geloof ik niet. Het zou ‘en en’ moeten zijn. En goede medisch-psychiatrische zorg, en meer persoonlijk en herstelondersteunend werken. Dat verdienen onze meest ernstige zieke medemensen.

 

Remke van StaverenMijn Eureka!-moment
Deel deze blog