HART voor de GGZ blog

foto-2-van-PGC-van-WvW.jpg

Ja, er is een APP om beter te leren communiceren: MedCom

Een nieuwe, herstelondersteunende ggz begint bij een nieuwe taal en manier van denken. Met het verschijnen van de tweede druk van Patiëntgericht communiceren in de ggz is ook gratis app MedCom geheel herzien!

De afgelopen jaren is er veel veranderd, zowel in de maatschappij als in de ggz. Met de komst van de herstelbeweging (Wilma Boevink), positieve gezondheid (Machteld Huber) en persoonlijke psychiatrie (Jim van Os en Philippe Delespaul) is ook het communiceren in de zorg & ggz veranderd. De relatie tussen hulpverlener en patiënt of cliënt is respectvoller en gelijkwaardiger geworden, ieder als expert op het eigen gebied, terwijl naasten veel meer dan voorheen betrokken worden bij de zorg.

MedCom is een unieke app waarmee je je in minder dan 15 seconden voorbereidt op je gesprek met de patiënt, cliënt of naasten. De gespreksvaardigheden zijn patiëntgericht: naast respectvol en effectief, zoveel mogelijk wetenschappelijk verantwoord. Handig voor in de spreekkamer, op de afdeling of bij de patiënt thuis.

Installeer MedCom gratis via Google Play of  iTunes


Inhoud van MedCom

De Basis : Vaardigheden |Basis gesprek | Gesprek met naasten | Kinderen | Leren patiëntgericht communiceren

Info & Advies : Info & Advies | Slecht Nieuws | Samen beslissen | Medicatie Advies

Emoties! : Bang | Boos | Bedroefd

Meebewegen: Weerstand | Motiveren | Claimend gedrag | Borderline Crisis

Pittig: Transcultureel | Psychosociale Problemen | Dementie | Verstandelijke beperking | Autisme

Expert: Psychose | Simulatie | SOLK | Suïcidaliteit


By the way, patiëntgerichte communicatie heet patiëntgericht, en niet bijvoorbeeld cliëntgericht of mensgericht of gewoonweg communicatie, omdat het een al decennia bestaande, goed onderzochte en compassievolle methode is, vooral in Engelssprekende landen waar het patient-centered communication of patient-centered interviewing heet.

Lees meer
Remke van StaverenJa, er is een APP om beter te leren communiceren: MedCom
IMG-8309.jpg

Team Tuindorp Utrecht BuurtzorgT

Vanaf 2019 wil BuurtzorgT ook in Utrecht goede, herstelondersteunende specialistische ggz aanbieden aan mensen met complexe psychiatrische klachten en sociale problemen. Door weer en wind. Op maat, in de wijk en bij de mensen thuis. Met kleine, gemotiveerde, zelfsturende teams die werken op basis van gelijkwaardigheid, respect en vertrouwen.

Team Tuindorp

Eén zo’n team is Team Tuindorp. Zoals de naam al suggereert richten we ons in eerste instantie op de Utrechtse wijken Tuindorp, Tuindorp Oost, Tuinwijk en Vogelenbuurt. Wij hopen ons in de toekomst te kunnen opsplitsen in meerdere teams om – los van postcodes en andere oneigenlijke drempels – psychische zorg te bieden waar die nodig is.

Waarom BuurtzorgT?

BuurtzorgT is ontstaan vanuit het besef dat ook een persoon met een psychiatrische aandoening een betekenisvol bestaan wil en kan hebben. De scheiding tussen ziekte en gezondheid is minder absoluut dan het huidige zorgsysteem suggereert. Ook ‘zieken’ beschikken over veel ‘gezondheid’ en kunnen daarmee een zinvolle rol hebben en een bijdrage leveren in de zorg aan anderen.

Huisartsen en cliënten vragen om eenvoudig georganiseerde, toegankelijke en betrokken zorg. Medewerkers vragen om een werkgever die vertrouwt op hun professionele vaardigheden en autonomie en die het werk goed en op een eenvoudige manier faciliteert. Familie en naasten vragen om een gelijkwaardige rol in de zorg en om betrokken te zijn, daar waar mogelijk.

Waar wij in geloven

Wij geloven dat de cliënt het meest gebaat is bij regie over zijn of haar herstel en ons vertrouwen dat hij het met onze hulp en die van zijn omgeving redt. Wij willen psychiatrische opnames voorkomen met interventies in de omgeving van de cliënt en met hulp van die omgeving.

Wij geloven in persoonlijke psychiatrie (Jim van Os en Philippe Delespaul), het ondersteunen van herstel (Wilma Boevink), positieve gezondheid (Machteld Huber) en werken vanuit compassie, met HART voor de GGZ.

Van ‘hoe dan?’ naar ‘doe dan!’

Team Tuindorp heeft de ambitie om specialistische geestelijke gezondheidzorg (sggz) te vernieuwen. We zouden eindeloos kunnen stilstaan bij hoe we de zorg idealiter zouden willen, maar het woord zegt het al: dan staan we stil. Liever gaan we aan de slag, en leren we door doen.

Dit zijn alvast een paar concepten waar we – stap voor stap – mee aan de gang willen:

Persoonlijke psychiatrie (nieuwe ggz): We geloven in persoonlijke psychiatrie. We starten een behandeltraject met een herstelondersteunende intake (HOI, samen met een ervaringsdeskundige) en stellen de vier vragen van Jim van Os: Wat is er met je gebeurd? Wat zijn je kwetsbaarheden / klachten? Wat zijn je weerbaarheden/ krachten? Wat heb je nodig? We beschrijven samen met de cliënt een persoonlijke diagnose. De DSM gebruiken wij uitsluitend als ‘kassabonnetje’ voor de zorgverzekeraar. We streven naar normalisering, het doorbreken van stigma en het gebruik van zo min mogelijk medicatie (maar wel zo veel als nodig is).

Herstel: We streven naar een zo snel mogelijk en zo volledig mogelijk herstel van onze cliënten. Behandeling is op maat en gericht op herstel. De behandeling is beperkt in duur om deze zo efficiënt en effectief mogelijk te laten verlopen. We maken gebruik van herstelondersteunende inzichten zoals ervaringsdeskundige Wilma Boevink die geformuleerd heeft: Herstel, Empowerment en Ervaringsdeskundigheid (HEE).

De taal van compassie: We communiceren herstelondersteunend, respectvol en gelijkwaardig. Een leidraad is het leerboek Patientgericht communiceren in de ggz.

Kwaliteitsstandaarden GGZ: We leveren kwalitatief goede zorg, die voldoet aan de standaarden.

Yucelmethode: We gebruiken bij intake de Yucelmethode, en brengen zo levensverhaal, kwetsbaarheden en weerbaarheden, naasten en familie in beeld.

Werken werkt! Individuele Plaatsing en Steun: Wij geloven dat werken (of een andere zinvolle, vreugdevolle dagbesteding) belangrijk bijdraagt aan mentale gezondheid. Sommige cliënten hebben baat bij professionele hulp (IPS) bij het vinden van een passende dagbesteding, liefst betaald werk.

HART voor de GGZ: We werken vanuit compassie en met zelfcompassie vanuit de gedachte dat je pas goed voor de ander kunt zorgen als je ook goed voor jezelf zorgt. We behandelen onze cliënten zoals we zelf behandeld willen worden. We werken met plezier en voldoening.

Kennis delen: We houden onze kennis up-to-date volgens de geldende richtlijnen en standaarden. We delen opgedane kennis en ervaring met anderen, al dan niet op social media. Stagiairs zijn welkom! We onderzoeken hoe we kunnen samenwerken met bijvoorbeeld UMCU, Hogeschool Utrecht en RINO Utrecht.

eHealth: We maken gebruik van eHealth als onze cliënten daarbij gebaat zijn. We wijzen cliënten en hun naasten op betrouwbare sites als PsychoseNet en Proud2bme. We maken gebruik van moderne communicatiemiddelen zoals beeldbellen.

Sociaal en duurzaam ondernemen: We leveren zorg in de wijk en bezoeken onze cliënten zoveel mogelijk op de fiets. We maken gebruik van lokale producten en diensten. We sparen om ook eens iets leuks en zinvols voor onze cliënten en onszelf te kunnen doen.

Herstelacademie ENIK: We werken samen met, en verwijzen onze cliënten naar herstelacademie ENIK. Bij ENIK kunnen onze cliënten met gelijken werken aan hun herstel, bijvoorbeeld door een Wellness Recovery Action Plan (WRAP) te maken.

En de vraagtekens dan? Die staan voor ruimte voor een eigen inbreng. Wat vindt de cliënt belangrijk? Zijn naasten en familie? Onze teamgenoten? Leren door doen betekent ook dat je je werkwijzen of zelfs je uitgangspunten verandert als de praktijk daar om vraagt. Nieuwe tijden brengen soms nieuwe inzichten.

Met elkaar aan de slag!

Zorg bieden vanuit compassie is vooral doen, de handen uit de mouwen. Samen werken. In de eerste plaats met elkaar, met de cliënt, zijn naasten en familie. Maar ook met huisartsen en POH-GGZ, het sociale wijkteam, onze BuurtzorgT zusterteams, Altrecht (gebiedsteams, IHT en crisisdienst), Lister, Astare, gemeente, politie…

En misschien wel met jou?

Enthousiast? Wij zoeken voor Team Tuindorp Utrecht ggz-professionals met pit en ondernemingsgeest, die goed kunnen samenwerken, organiseren en netwerken. Die creatief kunnen denken en doen, en ambulant willen werken middels zelfsturing, binnen de kaders van BuurtzorgT. Respect, vertrouwen en gelijkwaardigheid zijn kernwaarden. Humor en (zelf)relativering zijn mooi meegenomen. Het zou prachtig zijn als je al bekend bent met de sociale kaart van Utrecht!

Op dit moment zoekt Team Tuindorp een sociaal psychiatrisch verpleegkundige en een verpleegkundig specialist. In een later stadium zoeken wij een IPS-trajectbegeleider en ervaringsdeskundige.

Voor meer informatie of – durf te doen – het sturen van een motivatiebrief en cv: r.vanstaveren@buurtzorgt.nl

Lees meer
Remke van StaverenTeam Tuindorp Utrecht BuurtzorgT
patientgericht-communiceren-in-de-ggz.png

Nieuwe ggz begint bij nieuwe taal

Als taal ons denken vormt, begint een nieuwe, herstelondersteunende ggz bij een nieuwe, herstelondersteunende taal.

Patiëntgericht communiceren in de ggz dient als inspiratiebron voor alle hulpverleners in de ggz, al dan niet in opleiding, die samen met hun patiënten of cliënten willen werken aan herstel. Op 1 februari verschijnt de tweede – geheel herziene – druk van dit leerboek bij Boom Uitgevers.

Waarom

Het succes van ieder (behandel)contact in de ggz valt of staat bij de kwaliteit van de relatie tussen hulpverlener en patiënt of cliënt, en communicatie is daarin het belangrijkste instrument. De afgelopen jaren is er veel veranderd, zowel in de maatschappij als in de ggz. Met de komst van de herstelbeweging (Wilma Boevink), positieve gezondheid (Machteld Huber) en persoonlijke psychiatrie (Jim van Os en Philippe Delespaul) is ook het communiceren in de ggz veranderd. De relatie tussen hulpverlener en patiënt of cliënt is respectvoller en gelijkwaardiger geworden, ieder als expert op het eigen gebied, terwijl naasten veel meer dan voorheen betrokken worden bij de zorg.

Waarom patiëntgericht? 

Waarom heet het patiëntgerichte communicatie? En niet bijvoorbeeld cliëntgericht, of gewoon mensgericht? Patiëntgerichte communicatie is de vertaling van wat in Engelstalige landen patient- centered communication wordt genoemd. In de VS, Canada en Engeland DE wijze van communiceren die aan studenten wordt onderwezen. Het is goed onderzocht en effectief. Het vergroot tevredenheid bij patiënten, naasten en hulpverleners, en levert gezondheidseffecten op.

De taal van compassie

Patiëntgericht communiceren is een compassievolle wijze van communiceren, gericht op herstel, eigen regie en empowerment. Hulpverlener en cliënt zijn beiden expert op het eigen gebied, terwijl naasten zoveel mogelijk betrokken worden bij de zorg. Naast rogeriaanse waarden als echtheid, respect, acceptatie en empathie, is een patiëntgerichte houding gebaseerd op openheid, professionele nabijheid en compassie. De patiëntgerichte hulpverlener is flexibel, past zich aan de cliënt en diens omstandigheden aan, maar blijft wel zichzelf.

De taal van herstel

In deze tweede druk van Patiëntgericht communiceren in de ggz zijn veel eigentijdse, herstelondersteunende concepten geïntegreerd. Patiëntgericht communiceren was altijd al gericht op het versterken van wat er goed gaat, en waar de patiënt of cliënt goed in is. Eigen regie en empowerment lopen als een rode draad door het boek. Hoofdstukken als Samen een behandelplan maken, In gesprek met naasten en Samen beslissen over medicatie zijn daar een mooi voorbeeld van. Twee nieuwe hoofdstukken Autisme en Herstelondersteunende taal zijn samen met ervaringsdeskundigen geschreven.

Ook app MedCom is geheel herzien en gratis te installeren als snelle ‘desktop’ referentie.

 


Reviews op Bol.com bij de eerste druk:

Zeer informatief en handzaam. Een praktijkgericht en heel veelzijdig boek zonder nodeloze theoretische zwaarmoedigheid. Daarom ook goed toegankelijk en direct toepasbaar. Niet alleen voor de dagelijkse praktijk maar ook (een handig naslagwerk) bij lastige situaties.Een absolute aanrader, ook voor de al meer ervaren zorgverlener.”

Must have. Dit boek is een echte “must have” voor hulpverleners die werkzaam zijn in de psychiatrie. Het leest prettig door de voorbeelden en de handige indeling.”

Waardevolle bijdrage tot goed herstel. Goed dat dit boek geschreven is. Ik ben er, ooit zelf patiënt, erg enthousiast over. Ik weet zeker dat een behandeling door patiëntgerichte communicatie meer succesvol kan verlopen. Helaas weet ik ook uit ervaring wat miscommunicatie of liever gezegd geen (!) communicatie met een patiënt kan doen. Patiëntgerichte communicatie is naar mijn idee meer dan gesprekstechniek en/of op een professionele toon vragen stellen …. Door van mens tot mens te praten kom je pas echt verder. Een gesprek van mens tot mens kan wonderen verrichten. Er is eerder vertrouwen en als er vertrouwen is dan wordt er veel meer gezegd en veel meer gehoord.
Dit boek zou eigenlijk verplichte literatuur moeten worden voor iedereen die betrokken is bij patiënten/cliënten binnen de geestelijke gezondheidszorg c.q. verslavingszorg.”

Lees meer
Remke van StaverenNieuwe ggz begint bij nieuwe taal
slecht-wegdek-1.png

Het ‘nee’ van Tjeenk Willink: hoe dan?

In een prachtig interview in Medisch Contact roept minister van staat Tjeenk Willink zorgverleners op om in verzet te komen tegen het marktdenken in de zorg. Nee zeggen? Persoonlijk houd ik meer van ja-zeggen,  ja op goede zorg,  ja op werken vanuit compassie, maar ik begrijp heel goed dat een ja soms niet zonder een krachtig nee kan. En dat je van goede huize moet komen om dat nee vervolgens vol te houden. Hoe gaat dat in de praktijk?

Een voorbeeld. Amper twee werkdagen op mijn nieuwe werkplek ontving ik van een administratief medewerker van de afdeling compliance een mail met vijfendertig namen. Of ik van genoemde patiënten zo snel mogelijk het triageformulier wilde invullen. Het had haast want sinds de vorige psychiater zich burn-out had gemeld, waren er geen triageformulieren meer ingevuld.

Laat ik eerst even de context schetsen.

Een administratief medewerker? Ja, iemand die ergens op een centrale plek achter een computer zit, maar in ieder geval niet op de afdeling waar zij enkele jaren daarvoor als secretaresse is wegbezuinigd.

Dan de afdeling compliance.

Wat in hemelsnaam is een afdeling compliance?! Voor zorgverleners betekent compliance letterlijk ‘volgzaamheid aan de regels’. De patiënt die medicatie niet volgens voorschrift inneemt, zou non-compliant zijn. Een concept waar we in de zorg al jaren geleden afstand van hebben genomen. We doen liever aan gezamenlijke besluitvorming en eigen regie. Binnen het door Tjeenk Willink geschetste marktdenken betekent compliance ‘het door werknemers strikt naleven van de geldende wet- en regelgeving binnen een organisatie’.

Semantiek? Helaas niet. Want anders dan de ondersteunende functie die onze afdelingssecretaresse altijd had, heeft de medewerker van de afdeling compliance tot taak te controleren of wij, zorgprofessionals, ons wel netjes aan de regels houden, lees: wel keurig alles invullen en afvinken.

Een triageformulier?

Een triageformulier is een korte vragenlijst (open vragen, geen afvinken) met de centrale vraag of de DBC wel met een jaar verlengd moet worden. Daartoe moeten patiëntgebonden gegevens opgestuurd worden zoals een beschrijvende diagnose en de reden van verlenging. Al met al een kleine tien minuten per formulier mits – mits! – de dossiers goed zijn bijgehouden.

Waar gaan al die privacygevoelige gegevens zonder medeweten, laat staan toestemming, van de patiënt naar toe? Wie beoordeelt of de DBC inderdaad met een jaar verlengd mag worden? Toch niet de medewerker van de afdeling compliance? De zorgverzekeraar dan?! Nee, natuurlijk niet. Maar wie dan wel?

Goede vragen, schrijft de medewerkster van de afdeling compliance me terug. Tja, zij weet het eigenlijk ook niet. Of ik mijn vragen bij mijn leidinggevende wil ‘neerleggen’ maar ondertussen wel die vijfendertig – het zijn er inmiddels zevenendertig – formulieren wil invullen? Het heeft haast want ‘we kunnen zo niet verder’. Het valt me op dat ze de mailwisseling inmiddels heeft ge-cc ’t naar haar leidinggevende.

Kafkaësk

Het liefst zou ik nu een minutieus Kafkaësk relaas doen van de eindeloze mailwisseling die met dit verzet ontstond. Hoe er steeds dringender mailtjes zowel van ‘onder’ als van ‘boven’ kwamen, er steeds hoger in het echelon geplaatste managers en directeuren bedrijfsvoering ‘toevallig’ bij me langs kwamen, maar niemand antwoord kon geven op mijn vragen.

En de zorg? De zorg ging ondertussen gewoon door.

Ontregeldezorg

Maanden gingen voorbij. Ik hield voet bij stuk. Het aantal in te vullen triageformulieren liep rap op tot zesenzeventig. En toen gebeurde er een wonder. Ik kreeg hulp van buitenaf. De VVAA – godbless – ontketende de actie Ontregeldezorg.

Het duurde niet lang of het hoofd van de afdeling compliance – inmiddels een goede bekende – kwam bij me langs met een geweldig idee: ‘Weet je wat we doen Remke, we schaffen het triageformulier gewoon af! Kijken wat er gebeurt…’

Er gebeurde natuurlijk helemaal niets. De zon kwam op. De zon ging onder. De zorg ging door. En DBC’s die verlengd moesten worden, werden gewoon verlengd. Met één pennenstreek was het triageformulier instellingsbreed afgeschaft, *poef* , WEG.

En de zorg? Ja, de zorg. Met één formulier minder kwamen er ineens tien kostbare minuten per regiebehandelaar, per patiënt, per jaar, aan zorgtijd en zorggeld vrij. Ra ra.

Lees meer
Remke van StaverenHet ‘nee’ van Tjeenk Willink: hoe dan?